Muzikanten: begrijp jullie naburige rechten

Kort en eenvoudig uitgelegd: het naburig recht ontstaat wanneer een artiest (muzikant, acteur, danser, variété- of circusartiest) meewerkt aan de uitvoering van een werk. Wanneer de opname van die uitvoering verspreid, uitgezonden of gekopieerd wordt, heeft die artiest recht op een vergoeding. Het naburige recht van de artiest ontstaat dus op het moment van de uitvoering.

Deze vergoedingen dienen ter compensatie voor het feit dat muzikaal en audiovisueel werk na een opname waaraan je meegewerkt hebt als uitvoerende kunstenaar, geëxploiteerd kan worden zonder jouw toestemming.

In België liggen vier vergoedingen aan de basis van je naburige rechten als muzikant:

  1. De billijke vergoeding,
  2. Privé-kopie,
  3. Leenrecht,
  4. Jaarlijkse aanvullende vergoeding.

1- De billijke vergoeding voor mededeling aan het publiek:

De billijke vergoeding is een verplichte licentie die betaald moet worden wanneer muziekopnames verspreid worden in een publieke ruimte. Deze vergoeding wordt betaald door de omroepen (radio’s). De handelaars, de horeca en organisatoren van een evenement die op een secundaire manier gebruik maken van de muziekopnames, moeten deze licentie ook betalen. Het recht op een billijke vergoeding berust op de rechten voor mededeling aan het publiek die elke muzikant heeft en waarvan hij/zij geen afstand kan doen.

Als tegenprestatie moet, wie aansprakelijk is, een billijke vergoeding betalen om de uitvoerende muzikanten en de producenten te vergoeden. Het gaat dus om een financiële compensatie om gebruik te maken van de muziek zonder voorafgaande toestemming van de artiesten en producenten voor verspreiding in de publieke ruimte. Die wordt geïnd door Honebel en Outsourcing Partners. Zij storten de billijke vergoeding door naar SIMIM, voor het aandeel van de muziekproducenten, en naar PlayRight, voor het aandeel dat toekomt aan de uitvoerende kunstenaars. De twee collectieve beheersorganisaties krijgen een evenredig deel (50/50). Daarna verdelen PlayRight en SIMIM deze vergoeding onder hun aangesloten leden.

2- Privé-kopie

De wet staat toe dat muziek en films gekopieerd worden op apparaten en dragers zoals cd’s, tablets, USB-sticks,… zonder voorafgaande toestemming van de auteurs, uitvoerende kunstenaars en producenten, op voorwaarde dat ze alleen gebruikt worden voor privédoeleinden.

Als tegenprestatie genieten de rechthebbenden van een vergoeding, de “vergoeding voor prive-kopie”.  Deze vergoeding wordt afgehouden bij de aankoop van apparaten en dragers  (die vastgelegd zijn in een koninklijk besluit). De vergoeding wordt geïnd door Auvibel en dan in drie gedeeld voor de collectieve beheersmaatschappijen die de rechten vertegenwoordigen van:

  • Uitvoerende kunstenaars (PlayRight),
  • Producenten,
  • Auteurs.

3- De vergoeding voor het Leenrecht

De uitvoerende kunstenaars genieten ook van een vergoeding voor het leenrecht. Deze vergoeding is gebaseerd op hetzelfde principe als dat van de privékopie:  bibliotheken lenen nu eenmaal werken uit, daarom storten ze een vergoeding voor rechthebbenden van opnames waaraan zij hebben meegewerkt. Daarna worden die rechten verdeeld onder de  aangesloten uitvoerende kunstenaars, voor één of meerdere referentiejaren.

Auvibel is het bedrijf dat als opdracht heeft om dat stuk te verdelen van de vergoedingen die ingezameld worden door Reprobel. Auvibel verdeelt telkens een derde onder:

  • de uitvoerende kunstenaars,
  • de auteurs
  • en de producenten.

Dit zijn de drie soorten vergoeding die PlayRight jaarlijks ontvangt, beheert en uitdeelt aan aangesloten artiesten. 

PlayRight werkt er echter aan om de reikwijdte van deze  vergoedingen nog uit te breiden en moedigt daarom, bijvoorbeeld, online platforms aan om artiesten te belonen voor de distributie van hun werk online. Meer informatie vind je op https://www.fair-internet.eu/

4- De jaarlijkse aanvullende vergoeding

Overal in Europa werd de beschermingstermijn voor de naburige rechten van muziekopnames verlengd van vijftig naar zeventig jaar: de producent moet dus 20% van de inkomsten afstaan aan de beheersorganisatie die de muzikanten vertegenwoordigt.

Zo kunnen vele muzikanten die hun rechten hadden afgestaan aan producenten, in ruil voor een forfaitair bedrag, toch vergoed worden. Op deze manier zijn de producenten niet de enigen die profijt halen uit deze verlenging.

In januari 2017 verkreeg PlayRight het officiële mandaat om deze vergoeding te innen en te verdelen. Dit geldt voor opnames die gemaakt werden sinds 1963.

Terwijl we dit schrijven, werkt PlayRight procedures uit om die vergoedingen te innen bij de producenten van geluidswerken, om die vervolgens te verdelen onder de betrokken muzikanten. PlayRight heeft deze rechten dus nog niet geïnd en zal niet nalaten om de sessiemuzikanten te informeren zodra we de vergoedingen kunnen toekennen.

sluiten

Log in Lid worden